Sinh học 10 Chân trời sáng tạo Ôn tập chương 6
Sơ đồ tổng quát ôn tập về virus và ứng dụng của virus
1.1. Virus
- Virus: Là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước siêu hiểu vi, sống kí sinh nội bào bắt buộc.
- Khái niệm:
+ Lõi nucleic acid: DNA hoặc RNA
+ Lớp vỏ: vỏ capsid được cấu tạo từ các đơn vị protein là capsomer. Ngoài ra, một số virus còn có lớp vỏ ngoài
- Phân loại:
+ Virus trần, virus có vỏ.
+ Virus có cấu trúc khối, xoắn, cầu và hỗn hợp.
- Quá trình nhân lên trong tế bảo vật chủ:
+ Trải qua các giai đoạn: hấp phụ, xâm nhập, tổng hợp, lắp ráp và phóng thích.
+ Quá trình nhân lên có thể dẫn đến sự phá vỡ và làm chết tế bào (chu trình tiềm tan) hoặc hệ gene của virus cài xen vào hệ gene của vật chủ và không làm chết tế bào (chu trình tiềm tan)
- Cơ chế gây bệnh của virus: Sự nhân lên và lây lan của virus làm cho tế bào bị chết, mô bị tổn thương, dẫn đến nhiễm trùng cấp tính, mãn tính, thậm chí dẫn đến tử vong.
1.2. Ứng dụng của virus
Bài 30: Ứng dụng của virus trong y học và thực tiễn
- Ứng dụng virus trong thực tiễn:
+ Sản xuất chế phẩm sinh học (insulin, interferon,...).
+ Trong y học (chữa bệnh, phòng chống virus,..).
+ Trong nông nghiệp (thuốc trừ sâu virus, tạo giống cây trồng kháng bệnh, chịu hạn,...).
1.3. Virus gây bệnh
- Phương thức lây truyền:
+ Truyền ngang (từ cá thể này sang cá thể khác).
+ Truyền dọc (từ mẹ sang con).
- Phòng tránh sự lây lan của virus:
+ Tăng cường sức khoẻ, khả năng tự phòng chống virus của người, động vật và thực vật.
+ Tìm hiểu triệu chứng, cơ chế lây lan để có biện pháp xử lí phù hợp.
+ Cách li kịp thời các cá thể bị bệnh ra khỏi quần thể.
+ Giữ gìn vệ sinh môi trường sống sạch sẽ.
- Biến thể của virus
+ Cơ chế: do đột biến gen.
+ Hậu quả: lây nhiễm nhanh, vaccine hiện tại không còn tác dụng.